Rozdzielność majątkowa w trakcie małżeństwa bez zgody małżonka – czy to możliwe?

Rozdzielność majątkowa w trakcie małżeństwa bez zgody małżonka – czy to możliwe?

Od podjęcia decyzji o rozwodzie do formalnego zakończenia związku małżeńskiego, może upłynąć nie tyle kilka miesięcy, co nawet kilka lat. Sporne postępowania rozwodowe potrafią trwać naprawdę długo. Zakończenie postępowania przed Sądem I instancji nie jest równoznaczne z tzw. uzyskaniem rozwodu. Każda ze stron ma prawo do wniesienia apelacji, czyli odwołania od wyroku do sądu II instancji, co dodatkowo wydłuża czas uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia.

W sytuacji, gdy drogi małżonków się rozeszły, a postępowanie rozwodowe jest w toku, często pojawia się pytanie dotyczące wspólności majątkowej małżeńskiej i sposobów jej zniesienia, zwłaszcza, gdy jeden z małżonków nie wyraża na to zgody.

Jeśli chcesz żyć już na tzw. własny rachunek, kupić samochód, albo cokolwiek innego bez ryzyka, że wejdzie w skład majątku wspólnego, a drugi małżonek nie zgadza się na rozdzielność majątkową – zobacz co możesz zrobić.

Czy zatem uzyskanie rozdzielności bez zgody małżonka w trakcie trwania małżeństwa jest możliwe ?

Tak – jest to możliwe. Jeżeli nie ma porozumienia między małżonkami co do podpisania intercyzy u notariusza, rozdzielność majątkową można ustanowić wyrokiem sądu. Podstawą prawną jest art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO), który pozwala żądać rozdzielności „z ważnych powodów” – nawet wbrew woli drugiego małżonka.

Sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej – jak to się odbywa?

Sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej to postępowanie sądowe, w którym sąd – na żądanie uprawnionego – może zmienić ustrój majątkowy małżonków z ustawowej wspólności majątkowej na rozdzielność majątkową.

Nie tylko każdy z małżonków może żądać ustalenia rozdzielności majątkowej przez sąd, ale może zrobić to również wierzyciel.

Najczęściej jednak to jeden z małżonków składa pozew, drugi się sprzeciwia – a sąd bada, czy istnieją ważne powody w rozumieniu przepisów prawa, które uzasadniają ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Wierzyciel także może żądać ustanowienia rozdzielności, ale tylko wtedy, gdy uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga podziału majątku wspólnego. W praktyce jest to przesłanka oceniana restrykcyjnie.

 „Ważne powody” – co to znaczy w praktyce?

Przepisy nie tworzą zamkniętego katalogu przyczyn stanowiących tzw. ważne powody. „Ważne powody” to takie okoliczności, które sprawiają, że utrzymywanie wspólności majątkowej:

• nie służy dobru drugiego małżonka lub dobru rodziny,
• prowadzi do realnego zagrożenia interesów majątkowych,
• powoduje, że wspólne zarządzanie majątkiem jest niemożliwe lub poważnie utrudnione.

Przykłady okoliczności stanowiących „ważne powody”:

• trwonienie majątku, zaciąganie zobowiązań bez kontroli, hazard, uzależnienia, marnotrawstwo,
• brak współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym (blokowanie decyzji, ukrywanie informacji, konflikty uniemożliwiające prowadzenie spraw),
• długotrwała separacja faktyczna (życie w rozłączeniu) – zwłaszcza gdy od dawna nie ma wspólnego gospodarstwa i nie ma realnego współdziałania małżonków,
• sytuacje, w których jeden małżonek generuje poważne ryzyka finansowe.

W przypadku prowadzenia przez małżonka działalności gospodarczej, sama obawa drugiego małżonka, że kiedyś mogą powstać długi z działalności gospodarczej, może zostać oceniona jako niewystarczająca. Wszystko zależy jednakże od okoliczności konkretnego przypadku i możliwego do zaoferowania materiału dowodowego.

Sąd bada też, czy sprawa nie służy pokrzywdzeniu wierzycieli. Jeżeli w tle jest egzekucja, zadłużenie albo przenoszenie składników majątku, sąd może analizować, czy pozew nie jest „technicznym” zabiegiem mającym utrudnić wierzycielom zaspokojenie.

Skutki ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej

Wyrok sądu ma charakter konstytutywny – to znaczy, że tworzy nowy stan prawny.

Sąd ma obowiązek oznaczyć w wyroku konkretną datą ustanowienia rozdzielności (dzień/miesiąc/rok). Jeśli istnieją ku temu przesłanki sąd może ustanowić rozdzielność również z datą wsteczną, czyli wcześniejszą niż data złożenia pozwu. Może zdarzyć się również, że sąd jako datę ustanowienia rozdzielności wskaże dzień, w którym wyrok się uprawomocni (zależnie od realiów sprawy i sposobu sformułowania sentencji).

Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej niesienie za sobą doniosłe skutki:

• od daty wskazanej w wyroku powstaje rozdzielność majątkowa, co oznacza, że powstają odrębne, własne majątki małżonków, przy czym każdy z tych majątków obejmuje dotychczasowy majątek osobisty, udział w dotychczasowym majątku wspólnym oraz majątek nabyty od chwili powstania rozdzielności,
• co do zasady każdy małżonek od tej daty odpowiada za swoje zobowiązania swoim majątkiem (z istotnymi niuansami wynikającymi m.in. z art. 41 KRO i przepisów egzekucyjnych),
• porządkuje sytuację w przypadku separacji faktycznej, konfliktu, braku współdziałania albo ryzyk finansowych jednego z małżonków.
• umożliwia złożenie wniosku o podział majątku wspólnego. 

Jeżeli przygotowujesz się do rozwodu, rozważasz ustanowienie rozdzielności majątkowej lub potrzebujesz rzetelnej analizy swojej sytuacji prawnej, skorzystaj z profesjonalnego wsparcia, jakie oferuje Kancelaria Radcy Prawnego Agnieszka Kurcz w Elblągu.

Kancelaria radcy prawnego oferuję konsultacje prawne w formie spotkania stacjonarnego w kancelarii w Elblągu, konsultację prawną online oraz konsultację telefoniczną – tak, abyś mógł/mogła wybrać rozwiązanie najwygodniejsze dla siebie. Każda konsultacja prawna obejmuje szczegółową analizę sytuacji, omówienie możliwych rozwiązań oraz wskazanie dalszych kroków prawnych.

Termin konsultacji prawnej online, telefonicznej lub stacjonarnej w Elblągu możesz wygodnie zarezerwować za pośrednictwem strony: https://akurcz.pl/kontakt/